सेयर बजार (Share Market) को यस महायात्रामा धेरैजसो नयाँ ट्रेडर र लगानीकर्ताहरू चार्ट (Chart) को प्राविधिक संरचना बुझ्नु भन्दा पहिले बजारमा प्रयोग हुने विशिष्ट प्राविधिक शब्दहरूमै अल्झिने र अलमलिने गर्छन्। तर वास्तविकता के हो भने, जब तपाईं यी शब्दहरूको वास्तविक अर्थ स्पष्ट रूपमा बुझ्नुहुन्छ, तब बजारको सिद्धान्त (Concept) बुझ्न सजिलो हुन्छ; सिद्धान्त स्पष्ट भएपछि चार्ट बुझ्न सजिलो हुन्छ; र चार्टको चाल बुझेपछि मात्र लाइभ मार्केटमा सही निर्णय लिन सजिलो हुन्छ।
यो बृहत् Glossary (शब्दकोश) पुस्तकभरि विभिन्न अध्यायहरूमा प्रयोग भएका आधारभूत, प्राविधिक, एड्भान्स ट्रेडिङ, स्मार्ट मनी कन्सेप्ट (SMC) तथा इन्भेस्टिङसँग सम्बन्धित प्रत्येक महत्वपूर्ण शब्दहरूको द्रुत सन्दर्भ (Quick Reference) को रूपमा तयार गरिएको हो।
🔤भाग १ (A – D)
A
Accumulation (एक्युमुलेसन):बजारको त्यो पहिलो वा तल्लो चरण, जहाँ ठूला संस्थागत खेलाडीहरू (Smart Money) ले सर्वसाधारणलाई थाहा नदिई बिस्तारै, गोप्य रूपमा र सस्तो मूल्यमा सेयरहरू जम्मा गर्दछन्।
Applicant (एप्लिकेन्ट):प्राथमिक बजार (IPO) वा हकप्रद सेयरमा लगानी गर्नका लागि आधिकारिक रूपमा आवेदन दिने व्यक्ति।
Application (एप्लिकेशन):सेयर खरिद गर्नका लागि रीतपूर्वक दिइने आवेदन वा निवेदन।
Asset (एसेट):कुनै पनि व्यक्ति वा कम्पनीको स्वामित्वमा रहेको त्यस्तो सम्पत्ति, जसको निश्चित आर्थिक वा बजार मूल्य हुन्छ।
Asset Allocation (एसेट अलोकेसन):जोखिम न्यूनीकरण गर्नका लागि आफ्नो कुल लगानी योग्य पूँजीलाई सेयर, डिबेन्चर, घरजग्गा वा सुन जस्ता विभिन्न वित्तीय क्षेत्रहरूमा बुद्धिमानीपूर्वक बाँडफाँड गर्ने प्रक्रिया।
Ask Price (आस्क प्राइस):सेयर बजारमा बिक्रेताले आफ्नो स्वामित्वमा रहेको सेयर न्यूनतम जुन मूल्यमा बेच्न इच्छा व्यक्त गर्दछ, त्यसलाई Ask Price भनिन्छ।
Auction Market (अक्सन मार्केट):विशेष प्रक्रिया (लिलामी) बाट बढी मूल्य बढाबढ गरी सेयर वा अन्य वित्तीय उपकरणहरूको कारोबार गरिने बजार।
Average Down (एभरेज डाउन):आफूले किनेको सेयरको मूल्य बजारमा अझ घटेपछि, आफ्नो कुल खरिद लागतको औसत मूल्य घटाउने गलत वा सही मनसायले कम मूल्यमा थप सेयरहरू थप्दै जाने प्रक्रिया।
B
Balance Sheet (ब्यालेन्स सिट):कुनै पनि कम्पनीको वित्तीय स्वास्थ्य, कुल सम्पत्ति (Assets), कुल दायित्व (Liabilities) र सेयरधनीहरूको पूँजीको यथार्थ अवस्था देखाउने वार्षिक वा त्रैमासिक वित्तीय विवरण।
Base (बेस):बजारमा तीव्र उतारचढाव पछि सेयरको मूल्य लामो समयसम्म एउटै साँघुरो क्षेत्र वा तेर्सो दायरा (Horizontal Zone) भित्र बसिरहनु।
Base Breakout (बेस ब्रेकआउट):लामो समयदेखि बनेको बेस (Base) को माथिल्लो सीमालाई तोडेर सेयरको मूल्य अचानक तीव्र गतिको साथ माथि निस्कनु।
Bear Market (बियर मार्केट):बजारमा चरम निराशा छाई लगातार लामो समयसम्म सूचक र सेयरको मूल्य घटिरहेको मन्दीको बजार।
Bear Trap (बियर ट्र्याप):चार्टमा देखिने यस्तो झुटो ब्रेकडाउन (Fake Breakdown), जसले प्राविधिक रूपमा बजार अझ घट्दै छ भन्ने भ्रम सिर्जना गरी बिक्रेता (Sellers) हरूलाई फसाउँछ र मूल्य तुरुन्तै माथि जान्छ।
Bid Price (बिड प्राइस):सेयर बजारमा खरिदकर्ताले कुनै पनि कम्पनीको सेयर अधिकतम जुन मूल्यमा किन्न तयार हुन्छ, त्यसलाई Bid Price भनिन्छ।
Blue Chip Company (ब्लु चिप कम्पनी):बजारमा लामो इतिहास र उच्च साख भएका, निरन्तर नाफा र लाभांश बाँड्न सफल, आर्थिक रूपमा अत्यन्तै बलियो र सुरक्षित मानिएका अग्रणी कम्पनीहरू।
Bonus Share (बोनस सेयर):कम्पनीले आफूले कमाएको नाफाबाट सेयरधनीहरूलाई नगदको सट्टामा निःशुल्क रूपमा अतिरिक्त हस्तान्तरण गर्ने थप सेयर।
Book Closure (बुक क्लोजर):कम्पनीले लाभांश, बोनस वा साधारण सभाको प्रयोजनका लागि योग्य सेयरधनीहरूको सूची निश्चित गर्न निश्चित दिनका लागि सेयर दर्ता किताब बन्द गर्ने अवधि।
Book Value (बुक भ्यालु):कम्पनीको कुल सम्पत्तिबाट कुल दायित्व घटाएर बाँकी रहने खुद सम्पत्तिलाई कुल सेयर संख्याले भाग गर्दा आउने प्रति सेयर वास्तविक वा किताबी मूल्य।
Break of Structure - BOS (ब्रेक अफ स्ट्रक्चर):स्मार्ट मनी कन्सेप्ट (SMC) अनुसार बजार चल्दै गर्दा मूल्यले आफ्नो पुरानो चल्तीको Market Structure (जस्तै: अघिल्लो High वा Low) लाई तोडेर अघि बढ्नु।
Breakout (ब्रेकआउट):सेयरको मूल्यले आफ्नो बलियो प्राविधिक अवरोध वा रेजिस्टेन्स (Resistance) को तहलाई तोडेर उच्च भोल्युमका साथ माथि निस्कने प्रक्रिया।
Broker (ब्रोकर):धितोपत्र बजारमा सर्वसाधारण लगानीकर्ता र बजार (NEPSE) बीच सेतुको काम गरी निश्चित शुल्कमा सेयर किनबेच गराइदिने अनुमति प्राप्त मध्यस्थकर्ता वा दलाल संस्था।
Broker Commission (ब्रोकर कमिसन):प्रत्येक सेयर किनबेच गरे बापत लगानीकर्ताले कानुन बमोजिम ब्रोकर संस्थालाई बुझाउनुपर्ने निश्चित सेवा शुल्क।
Bull Market (बुल मार्केट):बजारमा चौतर्फी उत्साह र आत्मविश्वास छाई लगातार लामो समयसम्म सूचक र सेयरको मूल्य बढिरहेको तेजीको बजार।
Bull Trap (बुल ट्र्याप):चार्टमा देखिने यस्तो झुटो ब्रेकआउट (Fake Breakout), जसले बजार अझै माथि जाँदैछ भन्ने भ्रम सिर्जना गरी क्रेता (Buyers) हरूलाई माथिल्लो मूल्यमा फसाउँछ र बजार तुरुन्तै तल झर्छ।
Buy Zone (बाय जोन):प्राविधिक विश्लेषणका आधारमा सेयरको मूल्य न्यूनतम बिन्दु वा बलियो सपोर्ट नजिक पुगी खरिद गर्दा नाफा हुने सम्भावना अत्यधिक भएको सुरक्षित क्षेत्र।
C
Capital (क्यापिटल):कुनै पनि ट्रेडर वा लगानीकर्ताले सेयर बजारमा कारोबार वा लगानी सुरु गर्नका लागि प्रयोग गर्ने आफ्नो कुल मूल रकम वा साँवा पूँजी।
Capital Gain (क्यापिटल गेन):सेयर किनेको मूल्य भन्दा बढी मूल्यमा बिक्री गर्दा प्राप्त हुने वास्तविक खुद नाफा (पूँजीगत लाभ)।
Capital Gain Tax (क्यापिटल गेन ट्याक्स):सेयर बिक्रीबाट भएको खुद नाफा (Capital Gain) बापत लगानीकर्ताले राज्यलाई बुझाउनुपर्ने पूँजीगत लाभकर।
Capital Protection (क्यापिटल प्रोटेक्सन):बजारको अत्यधिक जोखिमबाट आफ्नो मुख्य साँवा पूँजीलाई पूर्ण रूपमा सुरक्षित राख्नका लागि अपनाइने कडा रणनीतिक प्रक्रिया।
Cash Dividend (क्यास डिभिडेन्ड):कम्पनीले वर्षभरि कमाएको खुद नाफाबाट आफ्ना सेयरधनीहरूलाई सोझै बैंक खातामा पठाउने नगद लाभांश।
Candlestick (क्यान्डलस्टिक):निश्चित समयावधि भित्र बजारमा मूल्यको उतारचढाव (Open, High, Low, Close) लाई चित्रको माध्यमबाट स्पष्ट देखाउने प्राविधिक चार्टको सबैभन्दा आधारभूत एकाइ।
CAR - Capital Adequacy Ratio (क्यापिटल एडेक्वेसी रेसियो):बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको सम्भावित वित्तीय जोखिम वहन गर्न सक्ने पूँजीगत पर्याप्तता र आन्तरिक क्षमता मापन गर्ने एक कडा नियामक सूचक।
CDSC - Central Depository Services and Clearing Ltd. (सीडीएससी):नेपालमा डिम्याट खाता सञ्चालन गर्ने, सेयरको अभौतिकीकरण (Digitalization) गर्ने तथा सेयरको राफसाफ र फर्स्यौटको सम्पूर्ण अभिलेख राख्ने केन्द्रीय निकाय।
Change of Character - CHOCH (चेन्ज अफ क्यारेक्टर):स्मार्ट मनी कन्सेप्ट (SMC) अनुसार बजारको साविकको ट्रेन्ड (Uptrend वा Downtrend) समाप्त भई नयाँ ट्रेन्ड सुरु हुन लागेको पहिलो र प्रारम्भिक प्राविधिक संकेत।
Circuit (सर्किट):बजारमा सेयरको मूल्यमा आउने अस्वाभाविक उतारचढाव रोक्नका लागि नियामकले तोकेको, एकै दिनमा मूल्य बढीमा जति प्रतिशत (जस्तै: १०%) ले बढ्न वा घट्न पाउँछ, सो अधिकतम सीमा।
Closing Price (क्लोजिङ प्राइस):नियमित कारोबार दिनको अन्तिम समयमा (जस्तै: दिउँसो ३ बजे) तय भएको कुनै पनि सेयरको अन्तिम बजार मूल्य।
Confirmation (कन्फर्मेसन):चार्टमा बनेको कुनै पनि ट्रेडिङ सेटअप वा ब्रेकआउट सही र सुरक्षित छ भनी प्रमाणित गर्ने थप प्राविधिक सूचक वा प्रमाण।
Consolidation (कन्सोलिडेसन):बजारमा ठूलो वृद्धि वा गिरावट पछि मूल्य कुनै स्पष्ट दिशा नलिई एउटा निश्चित र साँघुरो दायरा (Range) भित्र तल-माथि गरिरहने निष्क्रिय अवस्था।
CAGR - Compound Annual Growth Rate (कम्पाउन्ड एनुअल ग्रोथ रेट):कुनै पनि लगानीको रकम समयको अन्तरालमा चक्रवृद्धिको नियम अनुसार प्रतिवर्ष औसतमा कति प्रतिशतले वृद्धि भयो भनी मापन गर्ने अचूक वित्तीय सूचक।
D
Dead Cat Bounce (डेड क्याट बाउन्स):तीव्र रूपमा घटिरहेको बजार (Downtrend) को बीचमा विनाकुनै बलियो प्राविधिक कारण अचानक आउने क्षणिक र अस्थायी उकालो चाल।
Debenture (डिबेन्चर):कम्पनी वा बैंकहरूले सर्वसाधारण र संस्थाहरूबाट निश्चित अवधिसम्मका लागि तोकिएको ब्याज दर बुझाउने सर्तमा जारी गरेको ऋणपत्र।
Demand (डिमान्ड):बजारमा कुनै पनि सेयर किन्नका लागि खरिदकर्ताहरूमा उत्पन्न हुने सामूहिक चाहना वा खरिद दबाब।
Demand Zone (डिमान्ड जोन):चार्टमा रहेको यस्तो विशिष्ट मूल्य क्षेत्र, जहाँ विगतको इतिहास हेर्दा खरिदकर्ताहरू अत्यधिक सक्रिय भई सेयरको माग (Demand) उच्च हुने गर्दछ।
Demat Account (डिम्याट खाता):भौतिक कागजी सेयर प्रमाणपत्रहरूलाई अभौतिक (Digital) रूपमा सुरक्षित र व्यवस्थित तरिकाले भण्डारण गर्न प्रयोग गरिने इलेक्ट्रोनिक खाता।
Depository Participant - DP (डिपोजिटरी पार्टिसिपेन्ट):सीडीएससी (CDSC) को अनुमति लिई लगानीकर्ताहरूको डिम्याट खाता खोल्ने र सेयर अभौतिकीकरण कार्यमा सहयोग गर्ने बैंक, वित्तीय संस्था वा ब्रोकर कम्पनी।
Delisting (डिलिस्टिङ):नियामकीय नियम पालना नगरेका वा टाट पल्टेका कम्पनीहरूको सेयर कारोबार नेप्से (NEPSE) को दोस्रो बजारबाट स्थायी वा अस्थायी रूपमा हटाइनु।
Discount Zone (डिस्क्याउन्ट जोन):स्मार्ट मनी कन्सेप्ट (SMC) अनुसार कुनै पनि सेयरको हालको उचित बजार मूल्य (Fair Value) भन्दा सस्तो वा तल्लो मूल्य क्षेत्र, जहाँ ट्रेड लिनु सबैभन्दा सुरक्षित मानिन्छ।
Distribution (डिष्ट्रिब्युसन):बजारको त्यो माथिल्लो चरण, जहाँ चतुर संस्थागत खेलाडीहरू (Smart Money) ले आफूले पहिले सस्तोमा जम्मा गरेको सेयर बिस्तारै सर्वसाधारण (Retailers) लाई महँगो मूल्यमा बेचेर बाहिरिन्छन्।
Diversification (डाइभर्सिफिकेसन):“आफ्ना सबै अण्डाहरू एउटै टोकरीमा नराख” भन्ने सिद्धान्त अनुसार जोखिम कम गर्न आफ्नो लगानीलाई विभिन्न फरक-फरक समूह (Sectors) का कम्पनीहरूमा छरिएर लगानी गर्ने कला।
Dividend (डिभिडेन्ड):कम्पनीले वर्षभरि गरेको व्यावसायिक नाफाबाट आफ्ना सेयरधनीहरूलाई बुझाउने प्रतिफल वा लाभांश।
Downtrend (डाउनट्रेन्ड):बजारमा सेयरको मूल्य लगातार घट्दै जाँदा चार्टमा एकपछि अर्को गर्दै लगातार तल्लो High र तल्लो Low (Lower High र Lower Low) बन्दै जाने स्पष्ट गिरावटको प्रवृत्ति।
Drawdown (ड्रडाउन):ट्रेडिङको खराब समयमा वा लगातार घाटा हुँदा आफ्नो कुल उपलब्ध पूँजीको उच्चतम विन्दुबाट कति प्रतिशतसम्म रकम घट्न पुग्यो, सो गिरावटको मापन।
🔤भाग २ (E – N)
E
EDIS - Electronic Delivery Instruction Slip (इ-डिस):दोस्रो बजारमा आफ्नो सेयर बिक्री भइसकेपछि मेरोसेयर (MeroShare) अनलाइन प्रणाली मार्फत डिजिटल रूपमा क्रेताको नाममा सेयर हस्तान्तरण गर्ने अनिवार्य प्रक्रिया।
Entry (एन्ट्री):चार्टको प्राविधिक विश्लेषण र आफ्नो रणनीतिक सेटअप अनुसार बजारमा निश्चित मूल्यमा सेयर खरिद गरी नयाँ ट्रेड सुरु गर्ने वास्तविक बिन्दु।
EPS - Earnings Per Share (इपिएस):कम्पनीले वर्षभरि कमाएको कुल खुद नाफालाई उसको कुल सेयर संख्याले भाग गर्दा आउने प्रति सेयर आम्दानी, जसले कम्पनीको वास्तविक कमाउने क्षमता देखाउँछ।
Equilibrium (इक्विलिब्रियम):प्रिमियम जोन र डिस्क्याउन्ट जोनको ठीक बीचमा रहेको बजारको ५०% को सन्तुलित मूल्य क्षेत्र, जसलाई Fair Value को आधार मानिन्छ।
Ex-Bonus Date (एक्स-बोनस डेट):बोनस सेयर घोषणा गरेको कम्पनीको बुक क्लोज भन्दा ठीक अघिल्लो कारोबार दिन, जुन दिन वा सोभन्दा पछि सेयर किन्ने मानिसले सो वर्षको बोनस सेयर पाउने अधिकार राख्दैनन्।
Ex-Dividend Date (एक्स-डिभिडेन्ड डेट):नगद लाभांश घोषणा गरेको कम्पनीको बुक क्लोज भन्दा ठीक अघिल्लो कारोबार दिन, जुन दिन वा सोभन्दा पछि सेयर किन्ने व्यक्ति सो वर्षको लाभांश पाउन योग्य हुँदैनन्।
Exit (एक्जिट):बजारमा खुला रहेको आफ्नो ट्रेडलाई पूर्व-निर्धारित योजना अनुसार नाफा (Target) वा घाटा (Stop Loss) बुक गरेर बन्द गर्ने अन्तिम बिन्दु।
F
Face Value (फेस भ्यालु):कम्पनीले स्थापना कालमा वा पहिलोपटक सेयर जारी गर्दा प्रमाणपत्रमा अङ्कित गरेको आधारभूत वा किताबी मूल्य (नेपालको सन्दर्भमा प्रायः प्रति सेयर रु. १००)।
Fair Value (फेयर भ्यालु):बजारको वास्तविक धरातल, माग र आपूर्तिको अवस्था हेरी कुनै पनि सम्पत्ति वा सेयरको हुनुपर्ने वैज्ञानिक र उचित मूल्य।
Fair Value Gap - FVG (फेयर भ्यालु ग्याप):SMC विश्लेषणमा प्रयोग हुने, तीव्र बजारको गतिको कारण चार्टमा तीनवटा क्यान्डलस्टिकको बीचमा बन्ने यस्तो खाली वा असन्तुलित क्षेत्र, जसलाई भर्न मूल्य भविष्यमा पुनः सोही स्थानमा फर्किने सम्भावना उच्च हुन्छ।
Fake Breakout (फेक ब्रेकआउट):चार्टमा मूल्य रेजिस्टेन्स तोडेर माथि गए जस्तो भुक्क्याउने तर तत्कालै असफल भई पुनः पुरानो दायरा भित्रै खस्ने झुटो चाल।
Falling Knife (फलिङ नाइफ):बजारमा विनाकुनै प्राविधिक सपोर्ट लगातार र अत्यन्तै तीव्र गतिमा तल खसिरहेको जोखिमयुक्त कम्पनीको सेयर मूल्य।
Float Share (फ्लोट सेयर):कम्पनीको कुल जारी सेयर मध्ये संस्थापकहरूले बेच्न नमिल्ने हिस्सा बाहेक दोस्रो बजारमा सर्वसाधारण व्यक्तिहरू बीच दैनिक रूपमा किनबेचका लागि उपलब्ध रहेको स्वतन्त्र सेयर संख्या।
FOMO - Fear of Missing Out (फोमो):बजारमा तीव्र गतिमा मूल्य बढेको देखेर कतै आफू पछि परिने त होइन वा अवसर छुट्ने त होइन भन्ने डरले सिर्जना गर्ने मानसिक अन्धोपन र हतारो।
FPO - Further Public Offering (एफपिओ):दोस्रो बजारमा सूचीकृत भइसकेको कम्पनीले पूँजी वृद्धि गर्न वा प्रिमियम मूल्यमा रकम सङ्कलन गर्न सर्वसाधारणका लागि पुनः जारी गर्ने थप सेयर।
G
Gap Down (ग्याप डाउन):बजारमा चरम निराशा वा खराब समाचारका कारण आजको पहिलो कारोबार सुरु हुँदा हिजोको अन्तिम क्लोजिङ मूल्य भन्दा धेरै तलको मूल्यबाट कारोबार सुरु हुनु।
Gap Up (ग्याप अप):बजारमा अत्यधिक उत्साह वा राम्रो समाचारका कारण आजको पहिलो कारोबार सुरु हुँदा हिजोको अन्तिम क्लोजिङ मूल्य भन्दा धेरै माथिको मूल्यबाट कारोबार सुरु हुनु।
H
Holding (होल्डिङ):कुनै पनि लगानीकर्ता वा ट्रेडरको डिम्याट खातामा हाल सुरक्षित रहेको कुनै पनि कम्पनीको कुल सेयर संख्या।
Holding Period (होल्डिङ पिरियड):कुनै पनि सेयर पहिलोपटक खरिद गरेको मितिदेखि त्यसलाई बजारमा बिक्री गर्दासम्मको कुल बीचको समयावधि वा लगानी अवधि।
Higher High - HH (हायर हाई):बजार बढ्दो क्रममा (Uptrend) रहँदा मूल्यले आफ्नो अघिल्लो उच्च विन्दु (High) लाई समेत तोडेर माथि बनाएको नयाँ र परिष्कृत उच्च बिन्दु।
Higher Low - HL (हायर लो):बजार बढ्दो क्रममा रहँदा मूल्य तल खस्ने प्रयास गरे पनि आफ्नो अघिल्लो न्यून विन्दु (Low) भन्दा माथि नै रोकिई बनेको नयाँ र सुरक्षित तल्लो बिन्दु।
I
Index (इन्डेक्स):समग्र सेयर बजार वा कुनै निश्चित समूहको औषत उतारचढाव र दिशा देखाउने एकमुष्ट सूचक (जस्तै: NEPSE Index)।
Indicator (इन्डिकेटर):भूतकालको मूल्य र भोल्युमको गणितीय सूत्रमा आधारित भई भविष्यको मूल्यको सम्भावित दिशा अनुमान गर्न चार्टमा प्रयोग गरिने उपकरण (जस्तै: RSI, MACD)।
Institutional Buying (इन्स्टिच्युसनल बाइङ):बजारमा ठूला म्युचुअल फन्ड, मर्चेन्ट बैंक वा वित्तीय संस्थाहरूले ठूलो परिमाणमा गर्ने सेयर खरिद कार्य।
Institutional Investor (इन्स्टिच्युसनल इन्भेस्टर):करोडौँ र अरबौँको पूँजी भएका संस्थागत लगानीकर्ताहरू (जस्तै: नागरिक लगानी कोष, सञ्चय कोष, बीमा कम्पनीहरू)।
Institutional Selling (इन्स्टिच्युसनल सेलिङ):बजारमा ठूला संस्थाहरूले आफ्नो पोर्टफोलियो सुरक्षित गर्न वा नाफा बुक गर्न एकमुष्ट रूपमा गर्ने ठूलो परिमाणको सेयर बिक्री।
Interest Rate (इन्टरेष्ट रेट):बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले निक्षेपमा दिने वा कर्जा प्रवाह गर्दा लिने ब्याज दर, जसको घटबढले सेयर बजारमा सीधा र विपरित प्रभाव पार्दछ।
Intrinsic Value (इन्ट्रिन्सिक भ्यालु):कम्पनीको आन्तरिक वित्तीय अवस्था, व्यवस्थापन, भविष्यको वृद्धि र आम्दानीको गहिरो विश्लेषण गरेर निकालिने कम्पनीको वास्तविक र न्यायोचित मूल्य।
IPO - Initial Public Offering (आइपिओ):कुनै पनि प्राइभेट वा पब्लिक कम्पनीले आफ्नो पूँजी सङ्कलन गर्न इतिहासमा पहिलोपटक सर्वसाधारणका लागि जारी गर्ने प्राथमिक सेयर।
L
Liquidity (लिक्विडिटी):बजारमा कुनै पनि सेयरलाई बिनाकुनै कठिनाइ र मूल्यमा ठूलो असर नपारी तुरुन्तै नगदमा वा नगदलाई सेयरमा परिणत गर्न सकिने तरलताको अवस्था।
Liquidity Grab (लिक्विडिटी ग्र्याब):SMC अनुसार स्मार्ट मनीले आफ्ना ठूला अर्डरहरू म्याच गराउनका लागि मूल्यलाई जानाजानी धेरै मानिसको स्टप लस भएको क्षेत्रमा पुर्याई सबै अर्डर सोहोरेर बजारलाई उल्टो दिशा लैजाने चाल।
Liquidity Pool (लिक्विडिटी पुल):चार्टको यस्तो विशिष्ट क्षेत्र (जस्तै: Double Top वा Double Bottom को ठीक माथि/तल) जहाँ धेरै रिटेल ट्रेडरहरूको Stop Loss वा बाँकी रहेका Orders एकमुष्ट जम्मा भएका हुन्छन्।
Listed Company (लिस्टेड कम्पनी):नेपाल धितोपत्र बोर्डबाट अनुमति पाई दोस्रो बजारमा दैनिक किनबेच हुनका लागि नेप्से (NEPSE) मा औपचारिक रूपमा सूचीकृत भएका कम्पनीहरू।
Long Position (लङ पोजिसन):भविष्यमा सेयरको मूल्य अझ माथि बढ्छ भन्ने पूर्ण प्राविधिक विश्वासका साथ सेयर किनेर राखिएको सक्रिय अवस्था।
Long-Term Investing (लङ-टर्म इन्भेस्टिङ):कम्पनीको जग र वित्तीय अवस्था बलियो देखेर धेरै वर्ष (५ देखि १० वर्ष वा सोभन्दा बढी) सम्मका लागि गरिने दूरदर्शी लगानी।
Loss (लस):सेयर खरिद गरेको मूल्य भन्दा बजारमा मूल्य घटेर बिक्री गर्दा बेहोर्नुपर्ने खुद आर्थिक नोक्सानी वा घाटा।
Lower High - LH (लोअर हाई):बजार घट्दो क्रममा (Downtrend) रहँदा मूल्य माथि जाने प्रयास गरे पनि आफ्नो अघिल्लो उच्च विन्दु (High) भन्दा तल नै रोकिई बन्ने नयाँ र कमजोर उच्च बिन्दु।
Lower Low - LL (लोअर लो):बजार घट्दो क्रममा रहँदा मूल्यले आफ्नो अघिल्लो न्यून विन्दु (Low) लाई समेत तोडेर अझ तल बनाएको नयाँ र गम्भीर न्यून बिन्दु।
M
Markdown (मार्कडाउन):वाइकफ विधि (Wyckoff Method) अनुसार ठूला खेलाडीहरूले आफ्नो सेयर वितरण (Distribution) गरिसकेपछि बजारको मूल्यलाई तीव्र गतिमा तल खसाल्ने तेस्रो निराशाजनक चरण।
Markup (मार्कअप):ठूला खेलाडीहरूले सस्तोमा सेयर जम्मा (Accumulation) गरिसकेपछि बजारको मूल्यलाई योजनाबद्ध रूपमा तीव्र गतिमा माथि बढाउने दोस्रो उत्साहजनक चरण।
Margin of Safety (मार्जिन अफ सेफ्टी):भ्यालु इन्भेस्टिङको सिद्धान्त अनुसार कम्पनीको वास्तविक मूल्य (Intrinsic Value) भन्दा बजार मूल्य धेरै सस्तो भएको बेला मात्र सेयर किनेर सुरक्षित गरिने सुरक्षाको ग्यारेन्टी क्षेत्र।
Market Breadth (मार्केट ब्रेड्थ):समग्र बजारको भित्री स्वास्थ्य मापन गर्ने सूचक, जसले आज बजारमा कुल कतिवटा कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्यो र कतिको घट्यो भन्ने अनुपात देखाउँछ।
Market Capitalization (मार्केट क्यापिटलाइजेसन):बजारमा सूचीकृत कम्पनीको कुल बजार मूल्य, जुन कम्पनीको हालको सेयर मूल्य र कुल सेयर संख्याको गुणनफल (Current Price × Total Shares) बाट निकालिन्छ।
Market Cycle (मार्केट साइकल):बजारमा सधैँ निश्चित समयको अन्तरालमा नियमित दोहोरिने चारवटा मुख्य चरणहरू (Accumulation, Markup, Distribution, र Markdown)।
Market Environment (मार्केट इन्भायरमेन्ट):बजार हाल कुन अवस्था र मुडबाट गुज्रिरहेको छ (Bullish, Bearish वा दिशाविहीन Sideways) भन्ने वर्तमान परिस्थितिको पहिचान।
Market Order (मार्केट अर्डर):लाइभ बजारमा मूल्य कति छ नभनी, जुन मूल्यमा सेयर तत्काल उपलब्ध छ, त्यही चालु बजार मूल्यमै तुरुन्तै अर्डर म्याच गराउने विधि।
Market Participant (मार्केट पार्टिसिपेन्ट):सेयर बजारमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा किनबेच र लगानी गर्ने सम्पूर्ण व्यक्ति, ब्रोकर, म्युचुअल फन्ड वा वित्तीय संस्थाहरू।
Market Sentiment (मार्केट सेन्टिमेन्ट):बजारको भविष्यलाई लिएर समग्र लगानीकर्ता र ट्रेडरहरूको मस्तिष्कमा खेलिरहेको सामूहिक भावना वा मनोविज्ञान (लोभ वा डर)।
Microfinance (लघुवित्त):ग्रामीण वा विपन्न वर्गलाई लक्षित गरी साना कर्जा र वित्तीय सेवा प्रवाह गर्ने नेप्सेमा सूचीकृत लघुवित्त संस्थाहरू।
Momentum (मोमेन्टम):सेयरको मूल्य कुनै एक दिशामा कति तीव्र गति, शक्ति र भोल्युमका साथ अगाडि बढिरहेको छ सोको गतिशीलता मापन।
Momentum Trading (मोमेन्टम ट्रेडिङ):चार्टमा उच्च गति र शक्ति भएका र भोल्युम बढेका सेयरहरूलाई मात्र पहिचान गरी ट्रेन्डको दिशामा छोटो समयका लागि गरिने तीव्र ट्रेडिङ।
Moving Average - MA (मुभिङ एभरेज):निश्चित अवधिको (जस्तै: ५० वा २०० दिन) बजारको उतारचढावलाई हटाई औसत मूल्यको रेखा कोरेर ट्रेन्ड चिन्न मद्दत गर्ने प्राविधिक औजार।
Multi-Timeframe Analysis (मल्टी-टाइमफ्रेम एनालिसिस):सही निर्णय लिनका लागि एउटै सेयरको चार्टलाई फरक-फरक समयावधि (जस्तै: Monthly, Weekly, Daily र Hourly Timeframes) मा राखेर गरिने गहिरो विश्लेषण।
Mutual Fund (म्युचुअल फन्ड):धेरै साना-ठूला लगानीकर्ताहरूबाट पूँजी जम्मा गरी विज्ञहरू मार्फत सेयर, डिबेन्चर वा बैंकमा लगानी गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिने सामूहिक लगानी कोष।
MeroShare (मेरोसेयर):सीडीएससीद्वारा सञ्चालित अनलाइन प्रणाली, जसको माध्यमबाट लगानीकर्ताले आईपीओ भर्न, आफ्नो डिम्याटको पोर्टफोलियो हेर्न र सेयर ट्रान्सफर (EDIS) गर्न सक्छन्।
N
NAV - Net Asset Value (नेट एसेट भ्यालु):कुनै पनि म्युचुअल फन्डको कुल खुद सम्पत्तिको मूल्यलाई कुल एकाइ संख्याले भाग गर्दा आउने प्रति इकाई वास्तविक बजार मूल्य।
NEPSE - Nepal Stock Exchange (नेप्से):नेपालको एकमात्र आधिकारिक धितोपत्र दोस्रो बजार (Secondary Market), जहाँ सूचीकृत कम्पनीहरूको सेयर दैनिक रूपमा किनबेच हुन्छ।
Net Worth (नेट वर्थ):कम्पनीको कुल वास्तविक सम्पत्तिबाट उसको सम्पूर्ण बाह्य ऋण र दायित्व घटाएपछि बाँकी रहने शुद्ध सम्पत्ति (कम्पनीको वास्तविक वित्तीय हैसियत)।
News-Based Trading (न्यूज-बेस्ड ट्रेडिङ):चार्ट वा प्राविधिक सेटअपलाई भन्दा बढी बजारमा आउने विभिन्न नीतिगत निर्णय, त्रैमासिक रिपोर्ट वा हल्ला र समाचारको प्रभावलाई आधार बनाएर गरिने क्षणिक ट्रेडिङ।
🔤भाग ३ (O – S)
O
Open Interest (ओपन इन्ट्रेष्ट):डेरिभेटिभ वा फ्युचर्स मार्केटमा कुनै निश्चित समयमा सेटल हुन बाँकी रहेका कुल सक्रिय वा खुला कन्ट्याक्टहरूको संख्या, जसले बजारको सहभागिता देखाउँछ।
Open Price (ओपन प्राइस):प्रत्येक कारोबार दिन बिहान ११ बजे बजार खुल्नासाथ तय हुने कुनै पनि सेयरको सबैभन्दा पहिलो कारोबार मूल्य।
Operator (अपेरटर):बजारमा असीमित पूँजी र शक्तिको बलमा साना र कम फ्लोट भएका कम्पनीहरूको सेयर मूल्यलाई आफ्नो इसारामा कता लाग्ने भनी प्रभाव पार्न सक्ने ठूला खेलाडी वा गिरोह।
Operator Trap (अपेरटर ट्र्याप):अपरेटरहरूले बजारमा झुटो भोल्युम र चार्ट प्याटर्न बनाएर सर्वसाधारण रिटेल ट्रेडरहरूलाई फसाउनका लागि बिछ्याएको जाल।
Order Block (अर्डर ब्लक):SMC विश्लेषण अनुसार चार्टको त्यो विशिष्ट क्षेत्र जहाँ विगतको इतिहासमा संस्थागत खेलाडीहरूले आफ्नो ठूलो अर्डर राखेका थिए र मूल्य पुनः त्यहाँ आउँदा ठूलो रियाक्सन आउने सम्भावना हुन्छ।
Order Flow (अर्डर फ्लो):लाइभ मार्केटको मार्केट डेप्थ (Market Depth) मा खरिद र बिक्रीका लागि आइरहेका अर्डरहरूको वास्तविक बहाव र शक्तिको अध्ययन।
Order Matching (अर्डर म्याचिङ):नेप्सेको टिएमएस (TMS) प्रणालीमा खरिदकर्ताको Bid Price र बिक्रेताको Ask Price आपसमा मिलेपछि सेयर कारोबार सम्पन्न हुने स्वचालित प्रक्रिया।
Overconfidence (ओभरकन्फिडेन्स):लगातार केही ट्रेडहरू नाफामा जाँदैमा आफूलाई बजारभन्दा माथि ठानी अत्यधिक आत्मविश्वासका कारण नियमहरू मिचेर ठूलो गल्ती गर्नु।
Overtrading (ओभरट्रेडिङ):बजारमा आफ्नो भावना नियन्त्रण गर्न नसकी वा घाटा पूर्ति गर्ने चक्करमा योजना बिना नै एकै दिनमा आवश्यक भन्दा बढी पटक-पटक ट्रेड गरिरहने मानसिक रोग।
Oversubscription (ओभरसब्स्क्रिप्सन):कुनै कम्पनीले आईपीओ वा हकप्रद सेयर जारी गर्दा उपलब्ध गराएको कुल कित्ता संख्या भन्दा धेरै गुणा बढी सर्वसाधारणको आवेदन पर्नु।
P
Paper Profit (पेपर प्रफिट):आफूले किनेको सेयरको मूल्य बढेर खातामा नाफा देखिएको तर सेयर बिक्री नगरेका कारण वास्तविक रूपमा हात नपरिसकेको काल्पनिक वा कागजी नाफा।
Paper Loss (पेपर लस):आफूले किनेको सेयरको मूल्य घटेर खातामा घाटा देखिएको तर सेयर बिक्री गरेर लॉस बुक नगरेका कारण वास्तविक रूपमा रुपान्तरण नभइसकेको काल्पनिक घाटा।
Paper Trading (पेपर ट्रेडिङ):वास्तविक पैसाको जोखिम नलिनका लागि नयाँ ट्रेडरहरूले कापीमा वा सफ्टवेयरमा काल्पनिक पैसा प्रयोग गरेर चार्ट र रणनीतिको अभ्यास गर्ने विधि।
Partial Exit (पार्सियल एक्जिट):बजारमा आफ्नो लक्ष्य नजिक पुगेपछि जोखिम कम गर्न पोर्टफोलियोमा रहेका कुल सेयर मध्ये केही हिस्सा (जस्तै: ५०%) बेचेर नाफा सुरक्षित गर्ने र बाँकी सेयर होल्ड गर्ने प्रक्रिया।
PE Ratio - Price to Earnings Ratio (पिइ रेसियो):कम्पनीको हालको बजार मूल्य र प्रति सेयर आम्दानी (EPS) बीचको अनुपात, जसले कम्पनी महँगो छ कि सस्तो भन्ने कुराको तुलनात्मक विश्लेषण गर्दछ।
Penny Stock (पेनी स्टक):बजारमा वित्तीय अवस्था अत्यन्तै कमजोर भएका वा व्यवसायिक रूपमा साना र ज्यादै कम बजार मूल्य भएका जोखिमयुक्त कम्पनीहरूको सेयर।
Pivot Point (पिभोट प्वाइन्ट):अघिल्लो दिनको High, Low र Close मूल्यको औसत गणना गरी चार्टमा आगामी दिनको सम्भावित सपोर्ट र रेजिस्टेन्स क्षेत्र पत्ता लगाउने प्राविधिक स्तर।
Policy Impact (पॉलिसी इम्प्याक्ट):नेपाल राष्ट्र बैंक, धितोपत्र बोर्ड वा सरकारको नीतिगत निर्णय, मौद्रिक नीति वा ब्याजदर सम्बन्धी सर्कुलरले समग्र नेप्से बजारमा पार्ने गम्भीर प्रभाव।
Portfolio (पोर्टफोलियो):कुनै पनि लगानीकर्ता वा ट्रेडरले बजारका विभिन्न कम्पनी वा क्षेत्रहरूमा गरेको कुल लगानीहरूको व्यवस्थित सङ्गालो वा सूची।
Position (पोजिसन):बजारमा कुनै सेयर किनेर वा बेचेर बजारको उतारचढावसँग आफ्नो नाफा-घाटा जोडिएको सक्रिय अवस्था।
Position Sizing (पोजिसन साइजिङ):आफ्नो कुल पूँजी र प्रति ट्रेड लिन तयार भएको जोखिमको गणितीय गणना गरी एउटै ट्रेडमा बढीमा कति रकम वा कति कित्ता सेयर किन्ने भनी निर्णय गर्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रक्रिया।
Premium Price (प्रिमियम प्राइस):कम्पनीले आफ्नो साख वा ब्रान्ड भ्यालुका कारण आधारभूत फेस भ्यालु (रु. १००) भन्दा माथि थप रकम जोडेर तोकेको महँगो सेयर मूल्य।
Premium Zone (प्रिमियम जोन):SMC विश्लेषण अनुसार कुनै पनि सेयरको सन्तुलित मूल्य भन्दा माथिको महँगो क्षेत्र, जहाँ नयाँ खरिद अर्डर राख्नु निकै जोखिमपूर्ण मानिन्छ।
Price Action (प्राइस एक्सन):बजारमा कुनै पनि बाह्य इन्डिकेटर प्रयोग नगरी केवल चार्टमा मूल्यको वास्तविक चाल, क्यान्डलस्टिक प्याटर्न र सपोर्ट/रेजिस्टेन्सलाई मात्र आधार बनाएर गरिने शुद्ध विश्लेषण।
Primary Market (प्राइमरी मार्केट):कम्पनीहरूले सर्वसाधारणबाट पहिलोपटक पूँजी जुटाउन जारी गर्ने आईपीओ (IPO) को प्राथमिक बजार।
Profit Booking (प्रफिट बुकिङ):बजार आफ्नो टार्गेट मूल्यमा पुगेपछि आफ्नो कागजी नाफालाई वास्तविक नगद नाफामा बदल्नका लागि सेयर बिक्री गर्ने कार्य।
Pullback (पुलब्याक):बजार आफ्नो मुख्य ट्रेन्ड (Uptrend वा Downtrend) मा हिँडिरहँदा बीच-बीचमा श्वास फेर्नका लागि आउने छोटो र अस्थायी विपरित चाल।
R
Range (रेन्ज):बजारको मूल्य तल झर्दा रोकिने बलियो सपोर्ट र माथि जाँदा ठोकिएर फर्कने रेजिस्टेन्स बीचको कुल दूरी वा चौडाइ।
Range Bound Market (रेन्ज बाउन्ड मार्केट):बजारमा कुनै स्पष्ट माथिल्लो वा तल्लो ट्रेन्ड नभई मूल्य एउटा निश्चित दायरा र साँगुरो च्यानल भित्र मात्र सीमित भई तेर्सो दिशामा हिँड्ने अवस्था।
Record Date (रेकर्ड डेट):कम्पनीको साधारण सभामा भाग लिन तथा लाभांश वा हकप्रद सेयर प्राप्त गर्नका लागि योग्य सेयरधनीहरूको नाम कम्पनीको दर्ता किताबमा अभिलेख हुनुपर्ने अन्तिम मिति।
Relative Strength (रिलेटिभ स्ट्रेन्थ):समग्र नेप्से इन्डेक्स घट्दा पनि नघट्ने वा बजार थोरै बढ्दा पनि धेरै गुणा बढी गतिमा अगाडि बढ्ने कम्पनीको आन्तरिक बलियो प्रदर्शन क्षमता।
Relative Weakness (रिलेटिभ विकनेस):समग्र बजार बढ्दा पनि बढ्न नसक्ने र बजार थोरै घट्दा पनि निकै तीव्र गतिमा भुइँमा खस्ने कम्पनीको आन्तरिक कमजोर अवस्था।
Reserve (रिजर्भ):कम्पनीले प्रत्येक वर्ष कमाएको खुद नाफाबाट भविष्यमा आइपर्ने वित्तीय संकट टार्न वा व्यवसाय विस्तार गर्नका लागि छुट्याएर राखेको जगेडा कोष।
Resistance (रेजिस्टेन्स):चार्टको यस्तो माथिल्लो मूल्य क्षेत्र, जहाँ बिक्रेताहरूको चाप उच्च हुने भएकाले मूल्य सो तहलाई नाघेर सजिलै माथि जान कठिन हुन्छ।
Retail Investor (रिटेल इन्भेस्टर):थोरै रकम वा सानो पूँजी लिएर सेयर बजारमा दीर्घकालीन वा अल्पकालीन लगानी गर्ने सर्वसाधारण व्यक्तिगत लगानीकर्ता।
Retail Trader (रिटेल ट्रेडर):साना पूँजीका माध्यमबाट बजारको प्राविधिक उतारचढावको फाइदा उठाई दैनिक वा साप्ताहिक रूपमा सेयर किनबेच गर्ने व्यक्तिगत ट्रेडर।
Retest (रिटेस्ट):बजारले कुनै बलियो सपोर्ट वा रेजिस्टेन्सलाई सफलतापूर्वक तोडेर (Breakout) अघि बढेपछि, पुनः एकपटक सोही पुरानो स्तर कति बलियो छ भनी जाँच्नका लागि मूल्य फर्किने प्रक्रिया।
Return (रिटर्न):आफूले बजारमा गरेको लगानीको कुल रकम वा समयको तुलनामा प्राप्त हुने कुल नाफा वा घाटाको प्रतिशत।
Revenge Trading (रिभेन्ज ट्रेडिङ):अघिल्लो ट्रेडमा भएको घाटा सहन नसकी, बजारसँग रिसको आवेगमा आएर तुरुन्तै सोही दिन वा भोलिपल्टै नियम मिचेर ठूलो परिमाणमा गरिने विनाशकारी ट्रेडिङ।
Rebalancing (रिब्यालेन्सिङ):बजारको उतारचढावका कारण आफ्नो पोर्टफोलियोमा खलबलिएको कम्पनी वा क्षेत्रहरूको अनुपातलाई आफ्नो मूल जोखिम योजना अनुसार पुनः थपघट गरी मिलाउने प्रक्रिया।
Right Share (राइट सेयर):कम्पनीले पूँजी बढाउनका लागि हाल कायम रहेका आफ्ना पुराना सेयरधनीहरूलाई मात्र उनीहरूको सेयर अनुपातको आधारमा अंकित मूल्यमा किन्ने अधिकार दिएर जारी गरिने हकप्रद सेयर।
Risk (रिस्क):बजारमा कुनै पनि ट्रेड लिँदा वा लगानी गर्दा आफ्नो विश्लेषण गलत सावित भएमा गुम्न सक्ने सम्भावित रकम वा जोखिमको मात्रा।
Risk Management (रिस्क म्यानेजमेन्ट):बजारमा आफ्नो पूँजी पूर्ण रूपमा सुरक्षित राख्नका लागि स्टप लस, पोजिसन साइजिङ र रिस्क-रिवार्ड रेसियो जस्ता कडा नियमहरूको पालना गरी जोखिमलाई वैज्ञानिक रूपमा नियन्त्रण गर्ने प्रक्रिया।
Risk Per Trade (रिस्क पर ट्रेड):आफ्नो कुल ट्रेडिङ खाताको रकम मध्ये एउटै ट्रेड गलत हुँदा बढीमा कति रकम (जस्तै: कुल पूँजीको १% वा २%) मात्र घाटा सहने भनी तय गरिएको अधिकतम जोखिमको सीमा।
Risk-Reward Ratio - R:R (रिस्क-रिवार्ड रेसियो):कुनै पनि ट्रेडमा प्रवेश गर्नु अघि, आफूले लिन लागेको सम्भावित १ रुपैयाँको जोखिम (Risk) को बदलामा बजारबाट कति रुपैयाँ नाफा (Reward) आउने सम्भावना छ, सोको अनुपात (जस्तै: 1:2 वा 1:3)।
ROE - Return on Equity (रिटर्न अन इक्विटी):कम्पनीले सेयरधनीहरूले लगानी गरेको कुल पूँजी र जगेडा कोषको रकमलाई प्रयोग गरेर खुद कति प्रतिशत नाफा आर्जन गर्न सक्यो भन्ने कम्पनीको कडा कार्यक्षमता मापन सूचक।
RSI - Relative Strength Index (आरएसआई):बजारमा मूल्यको उतारचढावको गति र शक्ति मापन गर्ने, र बजार ओभरबोट (Overbought) वा ओभरसोल्ड (Oversold) कुन अवस्थामा छ भनी देखाउने एक अत्यन्तै लोकप्रिय प्राविधिक सूचक।
S
Sector (सेक्टर):धितोपत्र बजारमा सूचीकृत कम्पनीहरूलाई उनीहरूको व्यवसायको प्रकृति र कार्यक्षेत्र अनुसार छुट्ट्याइएको विशिष्ट समूह (जस्तै: Commercial Bank, HydroPower, Microfinance)।
Sector Leader (सेक्टर लिडर):आफ्नो सम्पूर्ण समूह (Sector) भित्र वित्तीय अवस्था, बजार पूँजीकरण, ब्रान्ड र सेयर मूल्यको गतिमा सबैभन्दा अब्बल र बलियो रहेको नेतृत्वदायी कम्पनी।
Sector Rotation (सेक्टर रोटेसन):बजारका ठूला खेलाडी र संस्थाहरूले आफ्नो पूँजी एउटा सेक्टर (जस्तै: बैंकिङ) बाट निकालेर अर्को सेक्टर (जस्तै: हाइड्रोपावर) मा प्रवाह गर्दा बजारमा देखिने सामूहिक आकर्षण र चक्रको परिवर्तन।
Secondary Market (सेकेन्डरी मार्केट):पहिले नै आईपीओ मार्फत जारी भई सूचीकृत भइसकेका कम्पनीहरूको सेयर ब्रोकर र टिएमएसको माध्यमबाट लगानीकर्ताहरू बीच दैनिक रूपमा दोस्रो पटक किनबेच हुने बजार।
SEBON - Securities Board of Nepal (सेबोन):नेपालको पूँजी बजार, धितोपत्र कारोबार, ब्रोकर र नेप्सेको सम्पूर्ण गतिविधिहरूको कडा निगरानी, नियमन र नियन्त्रण गर्ने सरकारको सर्वोच्च नियामक निकाय (नेपाल धितोपत्र बोर्ड)।
Settlement (सेटलमेन्ट):सेयर किनबेच भइसकेपछि तोकिएको समय सीमा भित्र (नेपालमा प्रायः T+2 कार्यदिन) बिक्रेताको खाताबाट सेयर काटिने र क्रेताको खातामा रकम फर्छ्यौट भई सेयर हस्तान्तरण हुने अन्तिम कानुनी प्रक्रिया।
Shakeout (शेकाउट):बजारलाई तीव्र गतिमा माथि लैजानु भन्दा ठीक अघि, ठूला खेलाडीहरूले मूल्यलाई अचानक कडा रूपमा तल खसालेर मन कमजोर भएका साना रिटेल ट्रेडरहरूलाई डरको कारण बाहिर निकाल्ने चाल।
Share (सेयर):कुनै पनि पब्लिक कम्पनीको कुल पूँजीको सबैभन्दा सानो र विभाजित हिस्सा वा स्वामित्वको कानुनी एकाइ।
Shareholder (सेयरधनी):कम्पनीको सेयर खरिद गरी सो कम्पनीको स्वामित्व र नाफामा हिस्सा प्राप्त गर्ने कानुनी अधिकार प्राप्त व्यक्ति वा संस्था।
Sideways Market (साइडवेज मार्केट):बजारमा क्रेता र बिक्रेता दुवैको शक्ति बराबर भई मूल्य कुनै स्पष्ट Uptrend वा Downtrend बिना एउटै तेर्सो दायरा भित्र मात्र रुमल्किइरहने दिशाविहीन अवस्था।
SIP - Systematic Investment Plan (सिप):बजारको दैनिक उतारचढावको चिन्ता नगरी, प्रत्येक महिना वा निश्चित अन्तरालमा एउटा निश्चित रकम नियमित रूपमा राम्रो कम्पनी वा म्युचुअल फन्डमा लगानी गर्ने अनुशासित विधि।
Smart Money (स्मार्ट मनी):बजारका सबैभन्दा ठूला, गहिरो अनुभवी र असीमित वित्तीय क्षमता भएका संस्थागत खेलाडी, फन्ड म्यानेजर र बैंकहरूको पूँजी, जसले बजारको दिशा बदल्न सक्छन्।
Smart Money Concept - SMC (स्मार्ट मनी कन्सेप्ट):बजारमा साधारण रिटेल इन्डिकेटर भन्दा फरक रहेर, बजारका मुख्य चालक वा स्मार्ट मनीको उपस्थिति, अर्डर ब्लक र लिक्विडिटीको पदचापलाई चार्टमा पछ्याउने आधुनिक प्राविधिक अवधारणा।
Stop Hunt (स्टप हन्ट):बजारका ठूला अपरेटर वा स्मार्ट मनीले जानाजानी मूल्यलाई रिटेल ट्रेडरहरूको Stop Loss जम्मा भएको क्षेत्रमा हुत्याएर उनीहरूको स्टप लस हिट गराई बजारलाई आफ्नो बाटोतर्फ दौडाउने चाल।
Stop Loss (स्टप लस):ट्रेड लिनु अघि नै आफ्नो विश्लेषण गलत साबित भएमा खाताको ठूलो पूँजी जोगाउनका लागि निश्चित विन्दुमा पुगेपछि कम घाटामै ट्रेडबाट बाहिरिने गरी राखिएको स्वचालित सुरक्षा स्तर।
Strong Stock (स्ट्रङ स्टक):बजार चरम मन्दी वा गिरावटमा जाँदा पनि आफ्नो जग बलियो राख्न सफल र प्राविधिक चार्टमा उच्च सापेक्षिक शक्ति प्रदर्शन गरिरहेको कम्पनीको सेयर।
Support (सपोर्ट):चार्टको यस्तो तल्लो मूल्य क्षेत्र वा भुइँ, जहाँ खरिदकर्ताहरूको चाप उच्च हुने र माग (Demand) बढ्ने भएकाले मूल्य सो तहभन्दा तल सजिलै खस्न कठिन हुन्छ।
Supply (सप्लाई):बजारमा कुनै पनि सेयर नाफा बुक गर्न वा डरका कारण बिक्री गर्नका लागि बिक्रेताहरूमा उत्पन्न हुने सामूहिक बिक्रेता चाप वा आपूर्ति।
Supply Zone (सप्लाई जोन):चार्टमा रहेको यस्तो विशिष्ट मूल्य क्षेत्र वा छत, जहाँ विगतको इतिहास हेर्दा बिक्रेताहरू अत्यधिक सक्रिय भई सेयरको आपूर्ति (Supply) उच्च हुने गर्दछ।
Swing High (स्विंग हाई):चार्टमा मूल्य माथि जाँदा एउटा निश्चित विन्दुमा पुगेर ठोकिई पुनः तल झर्दा बनेको चार्टको प्रष्ट देखिने माथिल्लो वा उच्च टाकुरा बिन्दु।
Swing Low (स्विंग लो):चार्टमा मूल्य तल खस्दा एउटा निश्चित विन्दुमा ओर्लिएर अडिई पुनः माथि फर्किंदा बनेको चार्टको प्रष्ट देखिने तल्लो वा न्यून खाल्डो बिन्दु।
🔤भाग ४ (T – Z)
T
Target Price (टार्गेट प्राइस):कुनै पनि ट्रेड सुरु गर्नु अघि, आफ्नो प्राविधिक सेटअपको आधारमा मूल्य कहाँसम्म पुगेपछि म आफ्नो नाफा सुरक्षित (Profit Book) गरेर बाहिरिनेछु भनी तय गरिएको लक्ष्य मूल्य।
Technical Analysis (टेक्निकल एनालिसिस):कम्पनीको नाम वा व्यवसाय भन्दा बढी केवल चार्ट, विगतको मूल्यको चाल (Price Action), क्यान्डलस्टिक प्याटर्न र भोल्युमको वैज्ञानिक अध्ययन गरेर भविष्यको मूल्य अनुमान गर्ने कला तथा प्राविधिक विश्लेषण।
TMS - Trade Management System (टिएमएस):नेपालका धितोपत्र ब्रोकरहरूले सर्वसाधारण लगानीकर्ताहरूलाई अनलाइन मार्फत घरमै बसेर सुरक्षित रूपमा सेयर किनबेच गर्न उपलब्ध गराएको विद्युतीय कारोबार प्रणाली।
Top Picking (टप पिकिङ):बजार बिनाकुनै प्राविधिक रिभर्सल संकेत लगातार बढिरहेको बेला, केवल आफ्नो मनको अनुमानको भरमा “अब बजार यहीँबाट घट्छ” भन्दै जबरजस्ती बजारको उच्चतम विन्दु (Top) समात्न खोज्ने एक आत्मघाती प्रयास।
Trading Account (ट्रेडिङ खाता):दोस्रो बजारमा सेयर किनबेचको कारोबार गर्नका लागि ब्रोकर कार्यालयमा खोलिने र टिएमएस (TMS) सँग जोडिएको आधिकारिक खाता।
Trading Journal (ट्रेडिङ जर्नल):एक अनुशासित ट्रेडरले दैनिक रूपमा आफूले लिएका प्रत्येक ट्रेडहरूको कारण, प्रवेश र निकास मूल्य, नाफा-घाटा, भावना र सिकेका गल्तीहरू इमानदारीपूर्वक टिपोट गर्ने व्यक्तिगत डायरी।
Trading Plan (ट्रेडिंग प्लान):बजार खुल्नु अघि नै लिखित रूपमा तयार पारिएको स्पष्ट योजना, जसमा कुन कम्पनी कुन मूल्यमा किन्ने, स्टप लस कति राख्ने, पोजिसन साइज कति हुने र कुन सेटअपमा ट्रेड गर्ने भन्ने कुरा कडा रूपमा उल्लेख हुन्छ।
Trailing Stop Loss (ट्रेइलिङ स्टप लस):सेयरको मूल्य आफ्नो योजना अनुसार नाफाको दिशामा अगाडि बढ्दै जाँदा, भएको नाफा सुरक्षित राख्न र जोखिम शून्य बनाउनका लागि आफ्नो Stop Loss को स्तरलाई पनि बिस्तारै मूल्य सँगसँगै माथि सार्दै लैजाने बुद्धिमानी विधि।
Trend (ट्रेन्ड):सेयर बजार वा मूल्य कुन मुख्य दिशा तर्फ अगाडि बढिरहेको छ (Uptrend, Downtrend वा Sideways) सोको बजारको समग्र प्रवाह वा दिशा।
Trend Continuation (ट्रेन्ड कन्टिन्युएसन):बजारले केही समयको पुलब्याक वा कन्सोलिडेसन पछि पुनः आफ्नो साविककै मुख्य ट्रेन्डको दिशामा अगाडि बढ्ने प्रक्रिया।
Trend Following (ट्रेन्ड फलोइङ):बजारको मुख्य ट्रेन्डको दिशा जुनतर्फ छ (जस्तै: बजार बुलिश हुँदा खरिद गर्ने), सोही ट्रेन्डको धारसँगै बगेर सुरक्षित रूपमा ट्रेड गर्ने विश्वप्रसिद्ध विधि।
Trend Reversal (ट्रेन्ड रिभर्सल):बजारको साविकको चलिरहेको मुख्य दिशा पूर्ण रूपमा परिवर्तन हुनु (जस्तै: बुलिस बजार समाप्त भई बियरिस बजार सुरु हुनु)।
U
Uptrend (अपट्रेन्ड):बजारमा चौतर्फी उत्साहका कारण सेयरको मूल्य लगातार बढ्दै जाँदा चार्टमा एकपछि अर्को गर्दै लगातार माथिल्लो High र माथिल्लो Low (Higher High र Higher Low) बन्दै जाने स्पष्ट वृद्धिको प्रवृत्ति।
V
Valuation (भ्यालुएसन):कम्पनीको वासलात, आम्दानी, भविष्यको योजना र वित्तीय सूचकहरूको गणितीय गणना गरेर सो कम्पनीको सेयर सस्तो छ, महँगो छ वा उचित मूल्यमा छ भनी निकालिने वास्तविक मूल्य निर्धारण प्रक्रिया।
Value Investing (भ्यालु इन्भेस्टिङ):बजारको डर वा बेवास्ताका कारण कुनै उत्कृष्ट र आर्थिक रूपमा बलियो कम्पनीको सेयर मूल्य उसको वास्तविक मूल्य (Intrinsic Value) भन्दा निकै सस्तो भएको बेला किनेर लामो समय होल्ड गर्ने विश्वप्रसिद्ध लगानी शैली।
Value Trap (भ्यालु ट्र्याप):कुनै कम्पनीको सेयर मूल्य सस्तो देखिए पनि कम्पनीको आन्तरिक व्यवस्थापन, व्यापार वा वित्तीय अवस्था बर्बाद भएका कारण मूल्य कहिल्यै माथि नउठ्ने गरी कमजोर कम्पनीमा नराम्ररी फसिनु।
Volume (भोल्युम):निश्चित समयावधि (जस्तै: १ दिन) भित्र बजारमा कुनै पनि कम्पनीको वा समग्र बजारको कुल कति कित्ता सेयर वास्तविक रूपमा खरिद र बिक्री भयो, सो कारोबार भएको कुल सेयर संख्या।
Volume Breakout (भोल्युम ब्रेकआउट):चार्टमा मूल्यले रेजिस्टेन्स तोड्दै गर्दा बजारमा सामान्य दिनहरूको तुलनामा अत्यधिक उच्च कारोबार संख्या (Volume) सहित बलियो ब्रेकआउट हुनु।
Volume Climax (भोल्युम क्लाइम्याक्स):बजारको ट्रेन्डको बिल्कुलै अन्तिम विन्दुमा (उच्चतम वा न्यूनतम बिन्दुमा) अचानक अस्वाभाविक र ऐतिहासिक रूपमा सबैभन्दा ठूलो भोल्युम देखिनु, जसले ट्रेन्ड परिवर्तनको संकेत गर्दछ।
Volume Dry Up (भोल्युम ड्राई अप):बजार कन्सोलिडेसन वा साइडवेज चरणमा रहँदा कारोबारमा लगानीकर्ताहरूको रुचि हराएर भोल्युम असामान्य रूपमा घटेर न्यूनतम बिन्दुमा पुग्नु।
Volume Profile (भोल्युम प्रोफाइल):चार्टमा समयको आधारमा नभई, कुन-कुन विशिष्ट मूल्य क्षेत्रमा (Price Levels) कति धेरै वा थोरै सेयर किनबेच भयो भनी तेर्सो रूपमा भोल्युमको वितरण देखाउने एड्भान्स प्राविधिक औजार।
Volume Spike (भोल्युम स्पाइक):सामान्य दिनहरूको औसत कारोबार भन्दा अचानक कुनै एक दिन चार्टमा भोल्युमको ठूलो र लामो खम्बा खडा हुनु, जसले ठूला खेलाडीको प्रवेश वा बहिर्गमन देखाउँछ।
VSA - Volume Spread Analysis (भोल्युम स्प्रेड एनालिसिस):क्यान्डलस्टिकको कुल लम्बाइ (Spread) र सोही क्यान्डलमा भएको कारोबार संख्या (Volume) बीचको भित्री सम्बन्ध अध्ययन गरेर बजारमा स्मार्ट मनीको माग र आपूर्ति बुझ्ने विधि।
Volatility (भोलाटिलिटी):बजारमा सेयरको मूल्य कति तीव्र गतिमा, कति छिटो-छिटो र कति धेरै अङ्कले तल-माथि गरिरहेको छ सो उतारचढावको तीव्रता मापन।
W
WACC - Weighted Average Cost of Capital (वैक):लगानीकर्ताले आफ्नो पोर्टफोलियोमा फरक-फरक मूल्यमा, वा बोनस र हकप्रद मार्फत थपिएका सेयरहरूको सम्पूर्ण लागत जोडिसकेपछि कायम हुने प्रति सेयर भारित औसत लागत मूल्य, जसको आधारमा पूँजीगत लाभकर गणना हुन्छ।
Watchlist (वाचलिस्ट):बजारमा रहेका सयौँ कम्पनीहरू मध्येबाट आफ्ना प्राविधिक नियम, क्राइटेरिया र सेटअप अनुसार ट्रेड लिनका लागि छनोट गरी कडा निगरानीमा राखिएका निश्चित कम्पनीहरूको सूची।
Weak Stock (विक स्टक):आधारभूत वित्तीय सूचकहरू ध्वस्त भएका, बजार अलिकति घट्दा पनि सबैभन्दा पहिले ओरालो लाग्ने र प्राविधिक चार्टमा चरम कमजोरी प्रदर्शन गरिरहेको कम्पनीको सेयर।
Whipsaw (व्हिपस):बजारमा अत्यधिक उतारचढावका कारण मूल्यले अचानक छिटो-छिटो आफ्नो दिशा बदलेर ट्रेडरहरूको बाय र सेल दुवैतर्फको Stop Loss हिट गराई अलमल्ल पार्ने अवस्था।
Wick (विक):क्यान्डलस्टिकको वास्तविक बडी (Body) भन्दा माथि र तल बनेको मसिनो धागो जस्तो पुच्छर वा छाया (Shadow), जसले लाइभ मार्केटमा बजार पुगेको उच्चतम र न्यूनतम मूल्यको विन्दु देखाउँछ।
Win Rate (विन रेट):एक ट्रेडरले बजारमा गरेका कुल ट्रेडहरू मध्ये कति प्रतिशत ट्रेडहरू नाफा (Target) मा बन्द भए, सो सफलताको प्रतिशत (जस्तै: १० वटामा ६ वटा ट्रेड सफल भएमा Win Rate ६०% हुन्छ)।
Working Capital (वर्किङ क्यापिटल):कुनै पनि कम्पनीलाई आफ्नो दैनिक व्यवसाय सञ्चालन गर्न, कर्मचारीको तलब र कच्चा पदार्थ किन्नका लागि तत्काल आवश्यक पर्ने चालू पूँजी।
Wyckoff Method (वाइकफ विधि):रिचर्ड वाइकफद्वारा प्रतिपादित, बजारको संरचनालाई Accumulation, Markup, Distribution र Markdown को चक्र र स्मार्ट मनीको कडा गतिविधिको आधारमा अध्ययन गर्ने विश्वप्रसिद्ध विधि।
Y
Yield (यिल्ड):लगानीकर्ताले सेयर खरिद गरेको बजार मूल्यको तुलनामा कम्पनीबाट प्राप्त गरेको वार्षिक लाभांश वा प्रतिफलको वास्तविक प्रतिशत दर (Dividend Yield)।
Z
Zone (जोन):चार्टमा कुनै एउटा निश्चित मूल्यको रेखालाई मात्र आधार नमानी, सम्भावित बलियो रियाक्सन आउन सक्ने गरी कोरिइने एउटा फराकिलो र महत्वपूर्ण मूल्य क्षेत्र (जस्तै: Supply Zone, Demand Zone)।
📝 Final Note: पुस्तकको संक्षिप्त निष्कर्ष
यो विस्तृत Glossary पुस्तकभरि प्रयोग भएका आधारभूत, प्राविधिक, एड्भान्स ट्रेडिङ, स्मार्ट मनी तथा इन्भेस्टिङ सम्बन्धी महत्वपूर्ण शब्दहरूको द्रुत सन्दर्भ (Quick Reference) का रूपमा तयार गरिएको हो।
सेयर बजारमा धेरैजसो नयाँ ट्रेडर र लगानीकर्ताहरू चार्ट (Chart) को प्राविधिक संरचना बुझ्नु भन्दा पहिले बजारमा प्रयोग हुने विशिष्ट प्राविधिक शब्दहरूमै अल्झिने र अलमलिने गर्छन्। तर जब शब्दको अर्थ स्पष्ट हुन्छ, Concept बुझ्न सजिलो हुन्छ; Concept बुझेपछि Chart बुझ्न सजिलो हुन्छ; र Chart बुझेपछि निर्णय लिन सजिलो हुन्छ।
सफल र परिपक्व ट्रेडर वा इन्भेस्टर बन्ने यात्रा संसारको कुनै पनि जादुई वा गुप्त सुत्र (Secret Formula) बाट विल्कुलै सुरु हुँदैन। त्यो यात्रा त केवल सही ज्ञान, स्पष्ट सोच, कडा जोखिम व्यवस्थापन (Risk Management), कठोर अनुशासन (Discipline) र निरन्तर अभ्यासबाट मात्र सुरु हुन्छ।
वित्तीय बजारको एउटै अन्तिम सत्य सधैँ आफ्नो मन र मस्तिष्कमा स्थापित गर्नुहोस्: बजारले तपाईंको गोजीमा रहेको पैसा भन्दा पहिले सधैँ तपाईंको भित्री चरित्र (Character) र अनुशासनको कडा परीक्षा लिन्छ। बजारको आँधीबेहरीका बीच पनि आफ्नो कडा Discipline जोगाउन सक्ने ट्रेडर नै अन्ततः दीर्घकालमा आफ्नो पूँजी (Capital) बढाउन पूर्ण रूपमा सफल हुन्छ। 📈🇳🇵